Gazetecinin bilmesi gerekenler

Ne Nazlı Hanım’ın twit’i, ne de medya büyüklerinin günah çıkarması... Gazeteci, medyadaki değişime ancak yeni teknolojilere hakim olarak ayak uydurabilecek. Hep bu konularda ukalalık ediyoruz, ama bir bildiğimiz var.
Anlatalım...

New York Times’ta yayınlanan bir yazının başlığı şöyleydi: Wiki teknolojisi Osama Bin Laden’in bulunmasını sağlayabilir mi?

Hoppala diyeceksiniz, ancak teknoloji bu noktaya geldi işte. Cevabı ‘belki’, çünkü ipuçlarını merkeze yollayan SMS’lerle Laden’in nerede olabileceğine dair bilgileri bir haritaya uyarlamak mümkün. Zaman içinde bu bilgiler birleştirilip, istihbarat raporları haline getiriliyor. Gerisi de Amerika’nın bin Laden’i yakalamak isteyip istememesine bağlı.
Kaynağı belli olmayan veya basında yer alan bilgiler, internetteki haritaya dökme araçları sayesinde raporlanabiliyor. Kenyalı avukat Ory Okolloh ‘Ushahidi’ adını verdiği güçlü bir yazılım geliştirmiş.

Haiti’yi vuran deprem sonrası Ushahidi yazılımıyla harita formatında bir haber ağı oluşturuldu.

Haiti depreminde kullanıldı
Aynı zamanda blogçu olan Ory kardeş, Kenya’daki 2007 seçimlerinde kullanıcılardan gelen ‘şurada olay çıktı’ veya ‘şurda hile var’ gibi bilgileri bir haritaya aktarmış. Ushahidi sistemi, Haiti depreminin ardından da kullanılmış. Özel bir ‘Ushahidi’ numarasıyla enkazda kalan kurbanlar hakkında bilgi toplanarak bir ‘kriz haritası’ yaratılmış. Habere göre, aynı sistem Şili depreminde de kullanıldı.

Şimdi bu Afrika teknolojisinin, kaçakların yerini tespit etmenin, kazazedelere yardım ulaştırmanın dışında gazetecilik için faydaları tartışılıyor: Sıcak haber takibi, girilmesi kolay olmayan bölgelere ulaşmak babında. Gazeteciyle vatandaşın bilgi alışverişini hızlandıracağı kesin.

Türkiye’de kullanılabilecek faydalı gazetecilik hareketleri neler olurdu, bir düşünün: Yıllardır aranan Yeşil’in yerini tespit etmek. Geldi geliyor denen depremde enkaz altında kalanları bulmak. Sele kapılanları kurtarmak. Hatta kocası hakkında suç duyurusunda bulunan kadınları korumak için o bölgedeki güvenlik birimlerini alarma geçirmek.

Gerçi bizim medyamıza kalırsa, kim Papermoon’da yemek yedi, kim kiminle basıldı tadında bilgileri işlemek için kullanılır ama, olsun. Bizde memleketi sallamak için ne idüğü belirsiz bir kaynaktan gelen email veya ‘gizli tanık’ yetiyor, ama olsun. Belki bir sonraki kuşağa kalır bu işler, ama olsun!

MUCİDİ ÖDÜL ALDI
* Google’ın yeni aracı Buzz da geo-tagging denen coğrafi tag’leme özelliğine sahip. Ancak editorsweblog’da yer alan habere göre Buzz için internet bağlantısı şart.
* Ushahidi, yurtdışı bürolarını kapayan basın için de bir alternatif. Her yollanan bilginin doğru olmayacağı ihtimaline karşı çeşitli yazılımlarla doğruluğunu kontrol etme şansı var.
* Gazeteci, kendi yapacakları küçük anketler için bile Ushahidi’yi kullanabiliyor.
* Washington Post, Ushahidi kullanıyor bile. ABD’nin doğu yakasında karla kapanan yolları bu şekilde okurlarına bildirmiş.
* Ushahidi’nin mucidi Ollokoh, geçen yıl Knight Foundation’s News Challenge’den ödül olarak 70 bin dolar aldı. (Kaynak: Forbes, editorsweblog)